Muốn xuất khẩu puree sang EU, nhà máy phải vượt qua ba lớp yêu cầu cùng lúc: pháp luật EU về dư lượng, chất nhiễm bẩn và định nghĩa sản phẩm; Bộ quy tắc thực hành AIJN mà người mua dùng để đánh giá chất lượng và tính xác thực; và bộ hồ sơ riêng của từng khách hàng. Bài này đi sâu vào từng lớp, kèm các mốc mới trong năm 2026.
Tóm tắt nhanh
- Từ 14/6/2026, các nước EU áp dụng Chỉ thị (EU) 2024/1438: thêm nhóm “nước quả giảm đường” (giảm ít nhất 30% đường) và câu ghi nhãn về đường tự nhiên.
- Quy định (EU) 2023/915 đặt giới hạn patulin 50 µg/kg, chì 0,03 mg/kg và asen vô cơ 0,020 mg/kg cho nước quả, tính trên sản phẩm đã hoàn nguyên.
- 15/47 mẫu chanh leo Việt Nam (32%) vượt MRL tại EU; chanh leo chưa bị kiểm soát tăng cường nhưng rủi ro là có thật.
- Bộ quy tắc AIJN có 29 hướng dẫn tham chiếu, gồm chanh leo, xoài, dứa, chuối, ổi.
- Theo EVFTA, EU xóa bỏ thuế ngay với 514/547 dòng thuế rau quả của Việt Nam.
Ba lớp yêu cầu khi bán puree vào EU
Bài tổng quan sáu thị trường xuất khẩu đã nêu khung chung của EU, gồm Quy định (EC) 396/2005 và mức dư lượng mặc định 0,01 mg/kg. Bài này tập trung vào việc nhà máy phải làm.
Theo Điều 11 Quy định (EC) 178/2002, thực phẩm nhập vào EU phải đáp ứng luật thực phẩm EU hoặc điều kiện được EU công nhận là tương đương. Trên nền đó là chuẩn ngành AIJN và hồ sơ khách hàng.
Lớp 1: Pháp luật EU áp dụng cho puree và nước quả
Dư lượng: chanh leo đang bị theo dõi
Theo VOV dẫn báo cáo của Thương vụ Việt Nam tại Pháp (3/2026), 15 trong 47 mẫu chanh leo Việt Nam (32%) vượt mức dư lượng tối đa (MRL), có hoạt chất omethoate. Ngày 27/3/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết chanh leo chưa thuộc diện kiểm soát tăng cường.
Quy định thực thi (EU) 2026/1206 ngày 9/6/2026, lần sửa đổi gần nhất của Quy định 2019/1793, vẫn chưa có chanh leo Việt Nam. Hàng Việt Nam trong danh mục gồm sầu riêng (kiểm tra 20%), thanh long (30%), đậu bắp và ớt (50%). Hàng thuộc Phụ lục II phải kèm kết quả phân tích và giấy chứng nhận.
Các danh mục này áp cho quả tươi. Nhưng puree và nước cốt vẫn phải đạt MRL của EU, tính từ mức của quả tươi qua hệ số chế biến. Cô đặc không làm dư lượng biến mất, nên khách EU ngày càng hỏi kỹ hồ sơ phun thuốc của vùng trồng.
Một điểm hay bị bỏ sót là chlorate. Quy định (EU) 2020/749 nêu rõ chlorate hình thành khi dùng chất khử trùng gốc clo trong chế biến thực phẩm và xử lý nước, và đặt MRL riêng cho chất này. Nồng độ clo trong nước rửa quả cần được kiểm soát và ghi chép.
Chất nhiễm bẩn: Quy định (EU) 2023/915
Quy định (EU) 2023/915 thay thế Quy định (EC) 1881/2006. Với nước quả, nước quả cô đặc và nectar, giới hạn chính gồm: patulin 50 µg/kg; chì 0,03 mg/kg (0,05 mg/kg nếu làm hoàn toàn từ quả mọng và quả nhỏ); asen vô cơ 0,020 mg/kg.
Với nước quả cô đặc, giới hạn áp dụng cho sản phẩm đã hoàn nguyên. Nhà máy cần biết tỷ lệ hoàn nguyên khách dùng để tính ngược giới hạn trên hàng cô đặc. Điều 2 của quy định cũng cấm trộn lô đạt chuẩn với lô vượt giới hạn.
Chỉ thị 2001/112/EC: định nghĩa sản phẩm và độ Brix tối thiểu
Chỉ thị 2001/112/EC (sửa đổi bởi Chỉ thị 2012/12/EU) định nghĩa nước quả, nước quả cô đặc, puree và nectar. Ba quy định ảnh hưởng trực tiếp đến dây chuyền:
- Thành phần của hạt và vỏ không được đưa vào nước quả, trừ khi không thể loại bỏ bằng thực hành sản xuất tốt.
- Nước quả cô đặc dùng uống trực tiếp phải được loại bỏ ít nhất 50% lượng nước.
- Hương, thịt quả và tế bào thu bằng biện pháp vật lý từ cùng loài quả được phép bổ sung trở lại.
Phụ lục V đặt độ Brix tối thiểu cho nước quả và puree hoàn nguyên; Phụ lục IV đặt hàm lượng tối thiểu trong nectar. Khách mua dùng hai con số này để tính tỷ lệ pha.
| Loại quả | Brix tối thiểu khi hoàn nguyên (Phụ lục V) | Hàm lượng tối thiểu trong nectar, % thể tích (Phụ lục IV) |
|---|---|---|
| Chanh leo (Passiflora edulis) | 12,0 | 25 |
| Xoài | 13,5 | 25 |
| Dứa | 12,8 | 50 |
| Chuối (trừ chuối lá) | 21,0 | 25 |
| Ổi | 8,5 | 25 |
| Cam | 11,2 | 50 |
Với xoài, chuối, ổi (dạng puree), chỉ đọc Brix chưa hiệu chỉnh axit. Quả không có trong Phụ lục V lấy Brix của nước ép từ chính loại quả đó.
Thay đổi từ 14/6/2026: Chỉ thị (EU) 2024/1438
Chỉ thị (EU) 2024/1438 được thông qua ngày 14/5/2024; các nước thành viên chuyển hóa trước 14/12/2025 và áp dụng từ 14/6/2026. Với nước quả, chỉ thị thêm các nhóm nước quả giảm đường (giảm ít nhất 30% so với loại nước quả trung bình tương ứng), cho phép ghi câu “nước quả chỉ chứa đường tự nhiên”, và thêm tên gọi “nước dừa” (coconut water).
Với nhà máy bán nguyên liệu, thay đổi này chưa tạo nghĩa vụ trực tiếp, nhưng khách làm dòng giảm đường có thể đặt yêu cầu mới. Ủy ban châu Âu được trao quyền ban hành quy tắc chi tiết về quy trình giảm đường.
Lớp 2: Bộ quy tắc thực hành AIJN
AIJN là Hiệp hội nước quả châu Âu. Bộ quy tắc thực hành (Code of Practice) gồm 29 hướng dẫn tham chiếu (Reference Guidelines), có chanh leo, xoài, dứa, chuối, ổi và cam. Mỗi hướng dẫn đặt giá trị tối thiểu, tối đa hoặc khoảng giá trị của các chỉ tiêu, dùng để đánh giá chất lượng, tính xác thực và nhận dạng sản phẩm.
Với chanh leo, phần A gồm các chỉ tiêu chất lượng tuyệt đối, bắt buộc với mọi nước chanh leo bán tại EU. Phần B gồm tiêu chí về nhận dạng và tính xác thực; giá trị ngoài khoảng không tự động bị loại mà cần chuyên gia diễn giải. AIJN còn có hướng dẫn thực hành vệ sinh tốt và hướng dẫn vi sinh cho bán thành phẩm. Toàn văn chỉ dành cho thuê bao.
Puree pha loãng, thêm đường hay trộn quả rẻ hơn có thể bị phát hiện qua chỉ tiêu thành phần. Hậu quả không chỉ là trả hàng mà là mất khách.
Lớp 3: Hồ sơ khách hàng EU yêu cầu
| Hồ sơ | Nội dung chính | Căn cứ |
|---|---|---|
| Đặc tính kỹ thuật sản phẩm | Brix, độ axit, độ nhớt, màu, vi sinh, hạn dùng | Chỉ thị 2001/112/EC, hướng dẫn AIJN |
| Phân tích dư lượng đa hoạt chất | Đối chiếu MRL của EU, có tính hệ số chế biến | Quy định (EC) 396/2005 |
| Phân tích chất nhiễm bẩn | Patulin, chì, asen vô cơ trên sản phẩm hoàn nguyên | Quy định (EU) 2023/915 |
| Hồ sơ truy xuất | Liên kết lô thành phẩm với nhà cung cấp và khách hàng tiếp theo | Điều 18 Quy định (EC) 178/2002 |
| Bản công bố phù hợp của bao bì | Túi vô trùng, vật liệu nhựa tiếp xúc thực phẩm | Điều 15 Quy định (EU) 10/2011 |
| Chứng từ xuất xứ | Để hưởng thuế ưu đãi | Quy tắc xuất xứ EVFTA |
Điều 18 Quy định 178/2002 yêu cầu doanh nghiệp xác định được ai cung cấp nguyên liệu và mình bán cho ai. Điều 15 Quy định 10/2011 yêu cầu bản công bố phù hợp bằng văn bản cho vật liệu nhựa tiếp xúc thực phẩm ở các khâu trước bán lẻ; nhà máy nên lấy tài liệu này từ nhà cung cấp túi vô trùng.
Về thuế, EVFTA có hiệu lực từ 01/8/2020. Theo Báo Công Thương (12/2023), EU xóa bỏ thuế ngay với 514/547 dòng thuế rau quả của Việt Nam (94%); một số dòng vẫn giữ thuế tuyệt đối. Doanh nghiệp cần kiểm tra mã HS cụ thể và quy tắc xuất xứ.
Từ yêu cầu EU đến thiết kế dây chuyền
- Tách hạt và tinh lọc: trên dây chuyền xoài, ổi, chanh dây của Tropical Food Machinery (TFM), dịch quả đi qua máy tách dịch ARTEMIDE rồi máy tinh lọc tuabin HERA.
- Giữ hương: EU cho phép bổ sung lại hương từ cùng loài quả. Hệ thống thu hồi hương DIONISO của TFM thu và cô đặc hương vốn bị mất khi chế biến, lắp được cho nhà máy mới hoặc đang chạy.
- Cô đặc nhiệt độ thấp: thiết bị tuần hoàn cưỡng bức ZEUS cho dứa, xoài, chanh dây vận hành ở 70/50 °C (2 hiệu ứng) hoặc 76/62/48 °C (3 hiệu ứng), thành phẩm 20–70 °Brix tùy sản phẩm.
- Chiết rót vô trùng: sau tiệt trùng, sản phẩm được chiết vào phuy 220 lít, bin 1.000 lít hoặc Goodpack.
Xem thêm dây chuyền chế biến chanh dây, dây chuyền chế biến dứa, thiết bị thu hồi hương, máy chiết rót vô trùng và bài tiêu chuẩn quốc tế của thiết bị. Dấu CE là của thiết bị; chứng nhận an toàn thực phẩm là của nhà máy.
Câu hỏi thường gặp
Chanh leo Việt Nam có đang bị EU tăng tần suất kiểm tra không?
Chưa, theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường (3/2026) và danh mục sửa đổi ngày 9/6/2026. EU rà soát danh mục định kỳ nên cần theo dõi.
Giới hạn chì cho nước quả cô đặc tính thế nào?
Quy định 2023/915 đặt 0,03 mg/kg cho nước quả không làm hoàn toàn từ quả mọng, áp dụng cho sản phẩm đã hoàn nguyên.
Có bắt buộc mua Bộ quy tắc AIJN không?
Không bắt buộc về pháp lý, nhưng khách EU dùng các hướng dẫn tham chiếu AIJN để đánh giá hàng, nên nhà máy cần nắm các chỉ tiêu này trước khi chào hàng.
Trao đổi về dự án của bạn
Nếu doanh nghiệp đang chuẩn bị đơn hàng đầu tiên sang EU hoặc cần rà soát dây chuyền trước buổi đánh giá của khách, hãy gửi cho văn phòng đại diện tại TP.HCM loại quả, dạng sản phẩm và yêu cầu của khách để chúng tôi đối chiếu cấu hình thiết bị. Liên hệ tư vấn dự án.
Nguồn tham khảo
- Liên minh châu Âu (2001, sửa đổi 2012). Chỉ thị 2001/112/EC về nước quả và sản phẩm tương tự (Phụ lục I, IV, V).
- Liên minh châu Âu (14/5/2024). Chỉ thị (EU) 2024/1438 sửa đổi các Chỉ thị 2001/110/EC, 2001/112/EC, 2001/113/EC và 2001/114/EC.
- Ủy ban châu Âu (25/4/2023). Quy định (EU) 2023/915 về giới hạn tối đa chất nhiễm bẩn trong thực phẩm.
- Ủy ban châu Âu (4/6/2020). Quy định (EU) 2020/749 về MRL của chlorate.
- Ủy ban châu Âu (9/6/2026). Quy định thực thi (EU) 2026/1206 sửa đổi Quy định (EU) 2019/1793.
- VOV (24/3/2026). EU to tighten controls on Vietnamese dragon fruit and passion fruit.
- VietnamPlus (27/3/2026). Bộ NN-MT thông tin về tần suất kiểm tra của EU với thanh long từ Việt Nam.
- AIJN – Hiệp hội nước quả châu Âu. 29 hướng dẫn tham chiếu; hướng dẫn tham chiếu cho chanh leo; giới thiệu Bộ quy tắc.
- Liên minh châu Âu (2002). Quy định (EC) 178/2002 về nguyên tắc chung của luật thực phẩm (Điều 11, 18).
- Ủy ban châu Âu (2011). Quy định (EU) 10/2011 về vật liệu nhựa tiếp xúc thực phẩm (Điều 15).
- Ủy ban châu Âu (2020). EU-Vietnam trade agreement enters into force.
- Báo Công Thương (08/12/2023). Việt Nam và EU có cam kết gì về thuế quan đối với rau quả trong Hiệp định EVFTA?
- Tropical Food Machinery Srl. Dây chuyền tách dịch, thiết bị cô đặc và catalogue 2025 (DIONISO).
Ảnh đại diện: Any Lane/Pexels.