Úc mở cửa cho quả chanh leo tươi của Việt Nam từ năm 2024, với điều kiện chiếu xạ trước khi xuất khẩu. Còn chanh leo đông lạnh, puree và nước cốt đi vào Úc theo các bộ điều kiện an toàn sinh học riêng, không cần chờ quy trình mở cửa cho quả tươi. Tại Anh, sau Brexit, rào cản chính với hàng chế biến là mức dư lượng tối đa riêng của Anh (GB MRL) và quy định về nước quả, không phải nghị định thư kiểm dịch.
Tóm tắt nhanh
- Úc đăng điều kiện nhập khẩu chanh leo tươi của Việt Nam trên hệ thống BICON (thông báo 20/9/2024): cần giấy phép nhập khẩu và chiếu xạ tại cơ sở được phê duyệt.
- Quả đông lạnh vào Úc phải được cấp đông liên tục tối thiểu 7 ngày ở −18 °C trước khi đến và còn đông lạnh khi đến.
- Nước ép, puree và thịt quả ướp lạnh thuộc một bộ điều kiện BICON riêng. Thực phẩm nhập khẩu còn phải đạt Bộ tiêu chuẩn thực phẩm Úc – New Zealand.
- Anh áp dụng GB MRL theo Quy định 396/2005 được chuyển hóa vào luật Anh. Các MRL kế thừa từ EU vẫn có hiệu lực đến khi được sửa, nhưng hai hệ thống có thể khác dần.
- Việt Nam có hai hiệp định thương mại tự do với Anh: UKVFTA (từ 01/01/2021) và CPTPP (giữa Anh và Việt Nam từ 15/12/2024).
Úc: quả tươi mới mở, hàng chế biến đi đường riêng
Quả tươi: chiếu xạ và giấy phép nhập khẩu
Bộ Nông nghiệp, Thủy sản và Lâm nghiệp Úc (DAFF) bắt đầu phân tích rủi ro với chanh leo Việt Nam ngày 30/8/2022, công bố dự thảo ngày 13/7/2023 và báo cáo cuối cùng ngày 07/3/2024. Báo cáo xác định 12 loài dịch hại cần biện pháp quản lý, gồm ba loài ruồi đục quả, rệp sáp, rệp vảy, nhện và bọ trĩ.
Ngày 20/9/2024, DAFF thông báo điều kiện nhập khẩu chanh leo tươi từ Việt Nam đã có trên BICON. Quả phải chiếu xạ kiểm dịch trước khi xuất khẩu tại cơ sở được phê duyệt. Nhà nhập khẩu phải có giấy phép do DAFF cấp trước khi hàng được gửi đi. Theo Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, chanh leo là loại quả thứ năm của Việt Nam được xuất chính ngạch sang Úc, sau xoài, nhãn, vải và thanh long.
Hàng chế biến: ba nhóm điều kiện
Theo DAFF, mọi thực phẩm gốc thực vật nhập vào Úc phải đáp ứng đồng thời hai bộ luật: điều kiện an toàn sinh học theo Luật An toàn sinh học 2015 và yêu cầu an toàn thực phẩm theo Luật Kiểm soát thực phẩm nhập khẩu 1992. Mặt hàng chưa có trong BICON, hoặc chưa có cho nước xuất khẩu đó, thì chưa được nhập cho đến khi có đánh giá rủi ro.
| Dạng sản phẩm | Bộ điều kiện trên BICON | Yêu cầu chính đã kiểm chứng |
|---|---|---|
| Chanh leo quả tươi | Fresh passionfruit and granadilla for human consumption | Giấy phép nhập khẩu; chiếu xạ trước xuất khẩu tại cơ sở được phê duyệt; giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật; kiểm tra trước khi thông quan |
| Chanh leo đông lạnh (nguyên quả, thịt quả) | Frozen fruit, vegetables and herbs for human consumption (có tên chanh leo) | Cấp đông tối thiểu 7 ngày liên tục ở −18 °C trước khi đến Úc; đến nơi vẫn đông lạnh; một số mặt hàng cần xử lý thêm như bỏ hạt, bỏ vỏ |
| Nước cốt, puree, thịt quả ướp lạnh | Fruit and vegetable juices, chilled pulps, purees and pastes, plant oils and plant-based beverages | Điều kiện cụ thể phụ thuộc kịch bản nhập khẩu khai trên BICON |
BICON trả điều kiện theo từng kịch bản khai báo. Nhà máy cần biết sản phẩm rơi vào nhóm nào để chuẩn bị chứng từ về quy trình chế biến cho nhà nhập khẩu.
An toàn thực phẩm và dư lượng
Thực phẩm bán tại Úc phải đạt Bộ tiêu chuẩn thực phẩm Úc – New Zealand do FSANZ quản lý. Với nước quả có Tiêu chuẩn 2.6.1 về nước quả và nước rau. Mức dư lượng tối đa áp cho cả hàng nhập khẩu nằm trong Phụ lục 20 (Schedule 20) của Bộ tiêu chuẩn. DAFF kiểm tra thực phẩm nhập khẩu qua Chương trình kiểm tra thực phẩm nhập khẩu (Imported Food Inspection Scheme), có thể lấy mẫu phân tích.
Về phía Việt Nam, đã có tiêu chuẩn riêng cho chanh leo đông lạnh là TCVN 13941:2023, bên cạnh TCVN 11411:2016 cho quả tươi. Đây là căn cứ tốt để xây dựng tiêu chuẩn cơ sở cho thịt quả đông lạnh xuất khẩu.
Anh: sau Brexit, rào cản nằm ở dư lượng và quy định nước quả
GB MRL tách khỏi EU MRL
Theo Cơ quan An toàn và Sức khỏe Anh (HSE), MRL tại Anh (England, Scotland, Wales) được điều chỉnh bởi Quy định 396/2005 dạng chuyển hóa (assimilated) và liệt kê trong Sổ đăng ký MRL của Anh (GB MRL Statutory Register). Mọi MRL của EU được Anh tiếp nhận vẫn có hiệu lực đến khi được sửa đổi, nhưng GB MRL và EU MRL có thể khác nhau theo thời gian. Bắc Ireland tiếp tục áp dụng MRL của EU.
HSE nêu rõ MRL không đặt riêng cho sản phẩm chế biến. Mức của nông sản thô được áp dụng, kèm hệ số chế biến để đánh giá sản phẩm như puree hay nước cốt. Khi hàng nhập khẩu có thể có dư lượng vượt GB MRL do khác biệt về thực hành canh tác, có thể nộp đơn xin mức dung sai nhập khẩu (import tolerance) với HSE. Tại diễn đàn ngành chanh leo tháng 12/2025, đại diện Văn phòng SPS Việt Nam lưu ý Anh và Nhật Bản đang quản lý chặt MRL với các hoạt chất như Inpyrfluxam, Spirotetramat và Fenamiphos.
Cách tiếp cận này giống EU, đã phân tích trong bài xuất khẩu puree sang EU. Khác biệt là nhà máy phải đối chiếu hai cơ sở dữ liệu nếu bán cho cả khách EU và khách Anh.
Danh sách thực phẩm bị kiểm soát tăng cường
Anh duy trì danh sách thực phẩm không có nguồn gốc động vật có rủi ro cao, theo Quy định (EU) 2019/1793 dạng chuyển hóa. Theo danh sách của Cơ quan Tiêu chuẩn Thực phẩm Anh (FSA) cập nhật ngày 10/7/2026, các mặt hàng Việt Nam bị kiểm soát dư lượng gồm đậu bắp, ớt, rau mùi, húng quế, bạc hà, mùi tây và thanh long. Chanh leo Việt Nam không có trong danh sách, nhưng chanh leo và lạc tiên từ Colombia có tên vì dư lượng thuốc bảo vệ thực vật. Đây là tín hiệu cho thấy mặt hàng này đã nằm trong tầm theo dõi của cơ quan quản lý.
Quy định nước quả tại Anh
Tại England, nước quả và nectar chịu điều chỉnh của Quy định Nước quả và Nectar (England) 2013. Văn bản này chuyển hóa Chỉ thị 2001/112/EC, sửa đổi bởi Chỉ thị 2012/12/EU, và có điều khoản riêng về ghi nhãn nước quả cô đặc không bán trực tiếp cho người tiêu dùng cuối. Với hàng bán vào Scotland hoặc Wales, cần kiểm tra văn bản tương ứng của từng vùng.
Thuế quan: hai hiệp định để lựa chọn
Theo Chính phủ Anh, UKVFTA có hiệu lực từ 01/01/2021 và CPTPP có hiệu lực giữa Anh và Việt Nam từ 15/12/2024. Hai hiệp định cùng tồn tại; doanh nghiệp chọn hiệp định có mức thuế và quy tắc xuất xứ có lợi hơn cho từng mã hàng. Úc và Việt Nam cũng đều là thành viên CPTPP.
Cấu hình nhà máy cho hai thị trường
Khách hàng Úc và Anh mua chanh leo, xoài chế biến ở hai dạng chính: thịt quả đông lạnh và puree hoặc nước cốt vô trùng. Mỗi dạng kéo theo một cấu hình khác nhau:
- Puree, nước cốt vô trùng: dây chuyền xoài, ổi, chanh dây của TFM gồm máy tách dịch ARTEMIDE, máy tinh lọc HERA, cụm khử khí, đồng hóa và tiệt trùng TCMA, rồi chiết rót vô trùng vào phuy 220 lít, bin 1.000 lít hoặc Goodpack. Công suất từ 1.000 đến 20.000 kg quả tươi mỗi giờ.
- Thịt quả đông lạnh: phần tách dịch và tinh lọc dùng chung, nhưng công đoạn cấp đông và chuỗi lạnh phải bảo đảm mốc −18 °C liên tục của Úc. Thiết bị cấp đông không nằm trong danh mục sản phẩm TFM công bố, nên cần thiết kế tích hợp với nhà cung cấp chuyên ngành.
- Hồ sơ dư lượng: với Anh, cần đối chiếu GB MRL cho từng hoạt chất dùng trên vùng nguyên liệu và giữ kết quả phân tích theo lô.
Xem cấu hình tham khảo tại trang dây chuyền chế biến chanh dây, dây chuyền puree xoài và máy chiết rót vô trùng. Bức tranh sáu thị trường lớn có trong bài thị trường xuất khẩu puree và nước ép cô đặc 2026; thị trường CPTPP châu Á có trong bài xuất khẩu nước ép sang Nhật Bản, Hàn Quốc.
Câu hỏi thường gặp
Úc đã cho nhập chanh leo Việt Nam dạng nào?
Quả tươi được mở từ năm 2024, kèm chiếu xạ và giấy phép nhập khẩu. Hàng đông lạnh, nước cốt và puree theo các bộ điều kiện riêng trên BICON.
Chanh leo đông lạnh vào Úc cần điều kiện bảo quản gì?
Theo DAFF, quả đông lạnh phải được cấp đông tối thiểu 7 ngày liên tục ở −18 °C trước khi đến Úc và vẫn đông lạnh khi đến.
Đạt MRL của EU có chắc đạt MRL của Anh?
Không chắc. Các MRL EU được Anh tiếp nhận vẫn còn hiệu lực đến khi sửa đổi, nhưng hai hệ thống có thể khác nhau theo thời gian. Cần tra Sổ đăng ký GB MRL.
Xuất sang Anh nên dùng UKVFTA hay CPTPP?
Doanh nghiệp được chọn. Nên so sánh thuế suất và quy tắc xuất xứ của từng mã hàng trong cả hai hiệp định.
Trao đổi về dự án của bạn
Nếu doanh nghiệp đang chuẩn bị sản phẩm chanh leo hoặc xoài cho khách Úc, Anh, hãy gửi cho văn phòng đại diện tại TP.HCM dạng sản phẩm, quy cách bao bì và công suất dự kiến. Chúng tôi sẽ đề xuất cấu hình tách dịch, tiệt trùng và chiết rót phù hợp. Liên hệ tư vấn dự án.
Nguồn tham khảo
- DAFF Úc (07/3/2024). Biosecurity Advice 2024-P01: Release of the final report for passionfruit from Vietnam.
- DAFF Úc (20/9/2024). 204-2024: Import conditions for fresh passionfruit from Vietnam.
- DAFF Úc. Importing plant based food, drink and supplements; BICON – kết quả tra cứu “passionfruit” (bản hiệu lực 01/10/2026).
- Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (12/9/2024). Quả chanh leo của Việt Nam chính thức được cấp phép xuất khẩu sang Australia.
- FSANZ. Chemicals in food – maximum residue limits; Federal Register of Legislation: Standard 2.6.1 – Fruit juice and vegetable juice.
- Báo Tin Tức, đăng lại trên Vietnam.vn (12/12/2025). Passion fruit exports have experienced ‘meteoric’ growth over the past 10 years (TCVN chanh leo; ý kiến Văn phòng SPS Việt Nam).
- HSE Anh. Maximum residue levels (MRLs) and import tolerances: Overview; GB MRL Statutory Register.
- Food Standards Agency (cập nhật 10/7/2026). Foodstuffs with GB import restrictions.
- legislation.gov.uk. The Fruit Juices and Fruit Nectars (England) Regulations 2013.
- Chính phủ Anh. Tariffs and customs for imports from and exports to Vietnam (UKVFTA, CPTPP).
- Tropical Food Machinery Srl – dây chuyền tách dịch, dây chuyền chiết rót vô trùng.
Ảnh đại diện: SHVETS production/Pexels.